2016 jylǵy 28 qańtar, Almaty qalasy
Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine, ortalyq kontragenttiń táýekelderi monıtorınginiń, olardy baqylaý men basqarýdyń sharttary men tártibine qoıylatyn talaptardy bekitý týraly
«Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly» 2003 jylǵy 2 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine, ortalyq kontragenttiń táýekelderi monıtorınginiń, olardy baqylaý men basqarýdyń sharttary men tártibine qoıylatyn talaptar bekitilsin.
2. Baqylaý jáne qadaǵalaý ádisnamasy departamenti (Ábdirahmanov N.A.) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Cársenova N.V.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy qaýlyny «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna:
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa;
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki alǵan kúnnen bastap kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń memlekettik tizilimine, Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizýge jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń resmı ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
3. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
4. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary O.A. Smolıakovqa júktelsin.
5. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótkennen soń qoldanysqa engiziledi.
Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń
2016 jylǵy 28 qańtardaǵy № 11 qaýlysymen bekitilgen
Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine, ortalyq kontragenttiń táýekelderi monıtorınginiń, olardy baqylaý men basqarýdyń sharttary men tártibine qoıylatyn talaptar
1. Osy Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine, ortalyq kontragenttiń táýekelderi monıtorınginiń, olardy baqylaý men basqarýdyń sharttary men tártibine qoıylatyn talaptar (budan ári – Talaptar) «Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly» 2003 jylǵy 2 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zań) sáıkes ázirlendi jáne ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine, ortalyq kontragenttiń táýekelder monıtorınginiń sharttary men tártibine, baqylaý men basqarýǵa qoıylatyn talaptardy belgileıdi.
2. Talaptarda mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
baǵa táýekeli – qarjy quraldary qunynyń qarjy quraldarynyń, taýarlardyń naryqtyq qunyna áser etetin qarjy naryǵynyń talaptary ózgergen jaǵdaıda týyndaıtyn ózgerýi saldarynan shyǵystardyń (zııannyń) týyndaý táýekeli;
bedel táýekeli – qoǵamda ortalyq kontragenttiń qarjylyq senimdiligi, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy nemese jalpy alǵanda ortalyq kontragent qyzmetiniń sıpaty týraly jaǵymsyz pikir qalyptasýy saldarynan klıenttik bazanyń tarylýy, ózge de damý kórsetkishteriniń tómendeýi nátıjesinde zalaldardyń týyndaý, josparlanǵan kiristerdiń alynbaý yqtımaldyǵy;
valıýtalyq táýekel – ortalyq kontragent óz qyzmetin júzege asyrǵan kezde shetel valıýtalary baǵamdarynyń jaǵymsyz ózgeristeri saldarynan qarjylaı shyǵyndardyń týyndaý yqtımaldyǵy;
esep aıyrysý uıymy – qarjy quraldarymen mámileler boıynsha esep aıyrysýlardy (tólemderdi) uıymdastyrýdy júzege asyratyn uıym;
kepildik berý qory – ortalyq kontragenttiń klıentteri aktıvteriniń esebinen qalyptastyrylǵan qarajat;
kredıttik táýekel – kontragenttiń kelisilgen talaptarǵa sáıkes óz mindettemelerin oryndamaýy saldarynan týyndaıtyn zalaldardyń týyndaý yqtımaldyǵy;
quqyqtyq táýekel – mynalardyń:
kontragenttiń Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń talaptaryn, sondaı-aq jasasqan sharttardyń talaptaryn buzýy;
quqyqtyq júıeniń jetildirilmeýi (zańnama qaıshylyǵy, ortalyq kontragent qyzmetiniń barysynda týyndaıtyn jekelegen máselelerdi retteý boıynsha quqyqtyq normalardyń bolmaýy);
qyzmetin júzege asyrý kezinde quqyqtyq qateler jiberý (durys emes zańdyq konsýltasııalar nemese qujattardy durys jasamaý, onyń ishinde sot organdarynda daýly máselelerdi qaraý kezinde);
ortalyq kontragenttiń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń, al Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdentterimen qatynastarda – basqa memleketterdiń qoldanylatyn zańnamasynyń talaptaryn saqtamaýy;
ortalyq kontragenttiń jasasqan sharttardyń talaptaryn saqtamaýy saldarynan zalaldardyń týyndaý yqtımaldyǵy;
operasııalyq táýekel – barabar emes nemese jetkiliksiz ishki prosester, adam resýrstary men júıeleri nemese syrtqy oqıǵalar nátıjesinde zalaldardyń týyndaý yqtımaldyǵy, onyń ishinde:
aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy barabar emes strategııalar, saıasattar jáne (nemese) standarttar, baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi paıdalanýdaǵy kemshilikter nátıjesinde týyndaǵan táýekel;
barabar emes aqparatqa ne ony tıisinshe paıdalanbaýǵa baılanysty táýekel;
bıznes-prosesterdiń barabar emes qurylýyna ne ishki qujattar men qaǵıdalardyń saqtalýynyń álsiz baqylanýyna baılanysty táýekel;
jaýapkershilikti bólýdi, eseptilik pen basqarýdyń qurylymyn qosa alǵanda, ortalyq kontragenttiń belgisiz, barabar emes uıymdyq qurylymymen baılanysty táýekel;
qyzmetkerlerdi tıisinshe basqarmaýǵa jáne (nemese) ortalyq kontragenttiń biliksiz qyzmetkerlerine baılanysty táýekel;
ortalyq kontragenttiń ishki qujattarynyń zańnamanyń talaptaryna sáıkes kelmeýine baılanysty táýekel;
ortalyq kontragenttiń qyzmetine teris áser etýi múmkin bank qyzmetkerleriniń is-áreketterine, alaıaqtyqqa baılanysty táýekel;
ortalyq kontragenttiń operasııalaryna syrtqy yqpal etýdiń boljanbaǵan nemese baqylanbaıtyn faktorlary týdyrǵan táýekel;
ortalyq kontragenttiń – klırıngtik uıym, ortalyq depozıtarıı, qor bırjasy nemese qor bırjasynyń saýda júıesinde mámileler jasaý kezinde ortalyq kontragenttiń fýnksııalaryn júzege asyratyn ózge uıym;
ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvteri – ortalyq kontragenttiń jarǵylyq kapıtalyn, ortalyq kontragenttiń rezervtik qoryn qosa alǵanda, ortalyq kontragenttiń aktıvteri, sondaı-aq ortalyq kontragenttiń klıentteriniń aqshasy men qarjy quraldaryn qospaǵanda, ortalyq kontragenttiń qyzmetine túsetin paıda esebinen qalyptastyrylǵan aktıvter;
ótimdilikti joǵaltý táýekeli – ortalyq kontragenttiń óz mindettemelerin aıtarlyqtaı shyǵyndar shekpesten belgilengen merzimde oryndaýǵa qabiletsizdigi nátıjesinde zalaldardyń týyndaý yqtımaldyǵy;
paıyzdyq táýekel – aktıvter, passıvter men balanstan tys quraldar boıynsha naryqtyq paıyzdyq mólsherlemelerdiń jaǵymsyz ózgerýi saldarynan qarjylaı zalaldardyń týyndaý yqtımaldyǵy;
rezervtik qor – ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvteriniń esebinen qalyptastyrylǵan jáne ortalyq kontragent qyzmetiniń táýekelderin tómendeýge arnalǵan qarajat;
stress-testıng – ortalyq kontragenttiń qyzmetine yqpal etetin ortalyq kontragenttiń qarjylyq jaǵdaıyna erekshe bolatyn, biraq yqtımal oqıǵalardyń áleýetti yqpal etýdi ólsheý ádisteri;
táýekel – kútiletin nemese boljanbaǵan oqıǵalar ortalyq kontragentke, onyń kapıtalyna nemese kiristerine jaǵymsyz áser etetin yqtımaldyq;
ýákiletti organ – qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý, baqylaý jáne qadaǵalaý jónindegi ýákiletti organ.
3. Ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesi táýekelderdi basqarý júıesiniń Talaptarǵa sáıkes kelýin qamtamasyz etedi jáne ortalyq kontragent organdarynyń, bólimsheleriniń jáne qyzmetkerleriniń olarǵa táýekelderdi basqarý salasy boıynsha júktelgen mindetterdi oryndaýy úshin jaǵdaılar jasaıdy.
4. Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesine qoıylatyn talaptar bylaısha bólinedi:
1) táýekelderdi basqarý júıesiniń bolýyna qoıylatyn bazalyq talaptar;
2) uıymdyq qurylymyna qoıylatyn talaptar;
3) monıtorıngke, baqylaýǵa jáne táýekelderdi basqarý tártibine qoıylatyn talaptar;
4) menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrý boıynsha qyzmetin uıymdastyrýǵa qoıylatyn talaptar;
5) ishki baqylaý júıesiniń bolýyna qoıylatyn talaptar.
5. Ortalyq kontragent jyl saıyn esepti jyldan keıingi jyldyń 1 (birinshi) shildesinen keshiktirmeı ýákiletti organǵa Talaptarǵa qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha táýekelderdi basqarý júıesine qoıylatyn talaptardyń oryndalýyn baǵalaý boıynsha esep beredi.
6. Ortalyq kontragent Talaptardyń 30-tarmaǵynyń 1), 2), 3), 4), 5) jáne 6) tarmaqshalarynda kórsetilgen táýekelderdiń túrleri boıynsha ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasatynda kózdelgen tártippen aı saıyn stress-testıng júrgizedi.
7. Talaptardyń 30-tarmaǵynyń 1), 2), 3), 4) jáne 5) tarmaqshalarynda kórsetilgen táýekelder boıynsha stress-testıng nátıjeleri ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasatynda belgilengen tártippen resimdeledi jáne toqsanyna keminde bir ret, esepti toqsannan keıingi aıdyń 5 (besinshi) jumys kúninen keshiktirmeıtin merzimde ýákiletti organǵa usynylady.
8. Operasııalyq táýekel boıynsha stress-testıng nátıjeleri ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasatynda belgilengen tártippen resimdeledi jáne jartyjyldyqta keminde bir ret, esepti jartyjyldyqtan keıingi aıdyń 5 (besinshi) jumys kúninen keshiktirmeıtin merzimde ýákiletti organǵa usynylady.
9. Ortalyq kontragentte táýekelderdi basqarý júıesiniń bolýy ortalyq kontragent qyzmetiniń korporatıvtik basqarý talaptaryna sáıkes kelýin, baǵaly qaǵazdar naryǵynda qyzmettiń kásibı túrin júzege asyrý sheńberinde operasııalar júrgizý tájirıbesiniń bolýyn kózdeıdi.
10. Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıesi óz qyzmetinde mynadaı baǵyttardy qamtıdy:
1) saýda-sattyq, qor bırjasy, ortalyq depozıtarıı jáne (nemese) ózge esep aıyrysýshy uıym qatysýshylary usynatyn aqparatty jınaý, engizý, saqtaý jáne taratý;
2) qor bırjasynyń saýda júıesinde jasalǵan saýda-sattyq jáne mámileler, sondaı-aq klırıng boıynsha aqparat jınaý, taldaý jáne saqtaý;
3) ortalyq kontragenttiń múddeli organdarynyń sheshimder qabyldaýy jáne ortalyq kontragenttiń organdary men bólimsheleri arasynda aqparat almasý úshin aqparat usyný;
4) ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin qarjy quraldaryna ınvestısııalaý;
5) arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlaryn qurý jáne paıdalaný;
6) ortalyq kontragentti basqarýdyń uıymdyq qurylymyn qurý jáne jetildirý;
7) saýda-sattyqqa qatysýshylarmen jumysty uıymdastyrý tártibin anyqtaý, onyń ishinde daýlardy qaraý jáne sheshý, sondaı-aq saýda-sattyqqa qatysýshylardyń óz mindettemelerin oryndamaǵan jaǵdaıynda tıisti sharalar qoldaný rásimderin aıqyndaý;
8) mynadaı ádisterdiń kómegimen táýekelderdi anyqtaý jáne sáıkestendirý:
prosestiń úzdiksiz, úzilissiz bolýyn qamtamasyz etý maqsatynda ortalyq kontragenttiń júıesine turaqty monıtorıng júrgizý;
ortalyq kontragenttiń paıdalanylatyn baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýiniń aýdıti;
ortalyq kontragenttiń Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasynda jáne ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý salasy jónindegi saıasatynda belgilegen talaptardy saqtaý monıtorıngi;
saýda-sattyqqa klırıng qatysýshylarynyń qarjylyq jaı-kúıiniń, sondaı-aq olardyń ortalyq kontragenttiń ishki qujattar talaptaryna sáıkes kelý monıtorıngi;
ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý salasy jónindegi saıasatynda kózdelgen tártippen stress-testıng ótkizý;
9) ishki qujattardy ázirleý jáne bekitý.
11. Táýekelderdi basqarý júıesinde mynadaı ishki qujattardyń bolýy kózdeledi, biraq onymen shektelmeıdi:
1) ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasattary;
2) ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin ınvestısııalaý tártibi;
3) arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlaryn qalyptastyrý, sondaı-aq paıdalaný tártibi men talaptary;
4) ishki baqylaýdy jáne ishki aýdıtti júzege asyrý rásimderi;
5) ortalyq kontragentte oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý rásimderi;
6) ortalyq kontragenttiń basshy jáne ózge qyzmetkerleriniń ınsaıderlik aqparatty jáne baǵaly qaǵazdar naryǵynda kommersııalyq qupııany quraıtyn aqparatty paıdalanýyna jol bermeýge baǵyttalǵan rásimder;
7) saýda-sattyqqa qatysýshylardyń saýda-sattyqqa qatysýshylar retindegi qyzmetiniń tártibin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly zańnamasynyń, ortalyq kontragenttiń ishki qujattarynyń talaptaryna jáne saýda-sattyq qatysýshylardyń qarjylyq jaǵdaıyna qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelý monıtorıngi men baqylaý talaptary jáne tártibi;
8) saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptar;
9) ortalyq kontragenttiń aqparattyq saıasaty.
12. Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasaty:
1) ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesiniń, basqarmasynyń, ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesiniń jáne ortalyq kontragenttiń saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa monıtorıng jáne baqylaý jasaý jónindegi jaýapty bólimshesiniń ókilettilikteri men fýnksıonaldyq mindetterin, sondaı-aq osy organdar men bólimshelerdiń arasynda aqparat almasý tártibin;
2) ortalyq kontragenttiń qyzmetine jáne onyń júıesiniń jumys isteýine baılanysty táýekelder kórsetkishteriniń sandyq mánin anyqtaý tártibin qosa alǵanda, táýekelderdi sáıkestendirý jáne baǵalaý jónindegi rásimderdi;
3) stress-testıng júrgizý jónindegi rásimderdi, sondaı-aq táýekelder kórsetkishteriniń barynsha joǵary qoljetimdi mánin belgileý jónindegi rásimderdi;
4) ortalyq kontragenttiń qyzmetine jáne onyń júıesiniń jumys isteýi barysynda týyndaıtyn táýekelderdi basqarý jónindegi sharalardy;
5) osy tarmaqtyń 2) tarmaqshasynda belgilengen rásimder tıimdiligi, ortalyq kontragenttiń táýekelder kórsetkishteriniń mánderin jáne táýekelderdi basqarý jónindegi sharalardy baǵalaýdyń barabarlyǵy monıtorınginiń tetigin;
6) osy tarmaqtyń 2) tarmaqshasynda belgilengen rásimderge jáne osy tarmaqtyń 3) tarmaqshasynda sharalarǵa sáıkes kelmegen jaǵdaıda qabyldanatyn sharalar tıimdiligi monıtorınginiń tetigin;
7) táýekelder monıtorıngi, baǵalaý jáne baqylaý jónindegi rásimderdi, onyń ishinde:
ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesiniń ortalyq kontragenttiń basqa bólimshelerimen birlese otyryp, táýekelder monıtorıngi boıynsha qabyldaıtyn sharalaryn;
táýekelderdiń týyndaý jıiligin baǵalaýdy, osy táýekelderdiń yqpalynan bolǵan áserlerdi keıinnen ranjırleýdi jáne táýekelder kórsetkishteriniń jol beriletin eń joǵary mánderin belgileýdi qosa alǵanda, ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesi júzege asyratyn táýekelderdi baǵalaýdy;
ortalyq kontragent táýekelderi kórsetkishteri mánderiniń jáne osy kórsetkishterdiń jol beriletin eń joǵary mánderiniń ózgerýine, sondaı-aq táýekelder kórsetkishteriniń mánderi táýekelder kórsetkishteriniń jol beriletin eń joǵary mánderine sáıkes kelmegen jaǵdaıda, táýekelderdi barynsha azaıtý maqsatynda qabyldanatyn sharalarǵa monıtorıng jasaýdy qamtıtyn, ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesi júrgizetin táýekelder monıtorıngi;
dırektorlar keńesine ortalyq kontragenttiń saýda-sattyqqa qatysýshylar, fýnksııasyna osyndaı jaǵdaılardy anyqtaý kiretin bólimshe qor bırjasynyń saýda júıesinde jasaǵan mámileler boıynsha jaýapkershiligine ákelýi múmkin kez-kelgen mańyzdy jaǵdaılar týraly dereý eseptilik usyný tetigin;
saýda-sattyqqa qatysýshylar táýekelderiniń kórsetkishteri mánderiniń jáne táýekelderdiń osy kórsetkishteriniń jol beriletin eń joǵary mánderiniń ózgerýine, sondaı-aq táýekelder kórsetkishteriniń mánderi táýekelder kórsetkishteriniń jol beriletin eń joǵary mánderine sáıkes kelmegen jaǵdaıda, táýekelderdi barynsha azaıtý maqsatynda qabyldanatyn sharalarǵa monıtorıng jasaýdy qamtıtyn, ortalyq kontragenttiń saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa monıtorıng jáne baqylaý jasaý jónindegi jaýapty bólimshesi júrgizetin táýekelder monıtorıngin aıqyndaıdy.
13. Ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin ınvestısııalaýdyń tártibi menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrýdyń talaptary men tártibin, menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrý barysynda qoldanylatyn qujattardyń úlgi nysandaryn belgileıdi jáne mynalardy:
1) ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin ınvestısııalaý saıasatyn ázirleý;
2) ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterine qatysty, mynalardy:
usynymdar berýge ýákiletti tulǵalar laýazymdarynyń tizbesin;
ınvestısııalyq portfeldiń jaı-kúıin taldaýdy júzege asyrý tártibin; ınvestısııalaýdy júzege asyrý boljanatyn qarjy quraldarynyń bolýyn, aınalysy men kiristiligi talaptaryn taldaýdy júzege asyrý tártibin;
ınvestısııalaýdy júzege asyrý boljanatyn qarjy quraldarymen baılanysty táýekelderdi taldaýdy júzege asyrý tártibin;
usynymdardy berýge mańyzdy faktorlardy taldaýdy júzege asyrý tártibin kózdeıtin ınvestısııalyq sheshimder qabyldaý úshin usynymdar daıyndaý;
3) ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterine qatysty ınvestısııalyq komıtet jumysynyń sıpattamasyn, otyrystardy ótkizýdiń jáne rásimdeýdiń kezeńdiligin qamtıtyn ınvestısııalyq sheshimderdi qabyldaý;
4) ortalyq kontragent organdarynyń jáne bólimsheleriniń ınvestısııalyq sheshimderdi daıyndaý, qabyldaý jáne oryndaý barysynda, onyń ishinde ortalyq kontragent fýnksııalaryn júzege asyrý arasynda áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý jáne ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin ınvestısııalaý boıynsha ózara is-qımyly;
5) kómegi arqyly mámile jasaý boljanatyn (osyndaı bar bolsa) deldalmen (brokermen) ózara is-áreket jasaý prosesteriniń sıpattamasy bar menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi jasasý jáne olardyń oryndalýyna baqylaýdy júzege asyrý, mámilelerdi jasasýǵa baqylaý, aktıvterdiń quramyn jáne qozǵalysyn salystyryp tekserýdi júzege asyrý, jasalǵan mámilelerdi ishki esepke alý jáne qujat aınalymyn júrgizý, sondaı-aq menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi jasasýǵa baqylaýdy júzege asyratyn laýazymdy tulǵalardyń tizbesi;
6) ortalyq kontragent basqarmasynyń menshikti aktıvteri esebinen jasalǵan qarjy quraldarymen operasııalar jónindegi qyzmettiń nátıjeleri týraly eseptilikti daıyndaý boıynsha rásimderdi sıpattaýdy qamtıdy.
14. Ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvteri esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi jasaýdy qamtamasyz etý maqsatynda:
menshikti aktıvterdi ınvestısııalaýdyń maqsattary men strategııasyn;
ınvestısııalaý obektileriniń sıpattamasy men tizbesin;
qarjy quraldarynyń túrleri boıynsha menshikti aktıvterdi ınvestısııalaý lımıtterin;
menshikti aktıvter esebinen jasalatyn qarjy quraldarymen mámilelerge qatysty belgilengen talaptar men shekteýlerdi;
hedjırleý quraldarynyń tizbesin jáne sıpattamasyn kórsete otyryp, menshikti aktıvterdi hedjırleý jáne ártaraptandyrý talaptaryn;
menshikti aktıvterdi ınvestısııalaýmen baılanysty negizgi táýekelder týraly aqparatty qamtıtyn, biraq olarmen shektelmeıtin menshikti aktıvterdi ınvestısııalaý saıasaty ázirlenedi.
15. Ortalyq kontragenttiń menshikti aktıvterin ınvestısııalaýdyń saıasatyn jáne oǵan engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlardy ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesi bekitedi.
16. Arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlaryn qalyptastyrý, sondaı-aq paıdalaný tártibi men sharttary:
1) arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlarynyń mólsherin aıqyndaý jáne baǵalaý ádistemesin;
2) ortalyq kontragenttiń jáne saýda-sattyqqa qatysýshylardyń arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlaryna jarnalardy júzege asyrý tártibi men sharttaryn;
3) arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlarynyń tólemderin júzege asyrý tártibi men sharttaryn;
4) arnaıy rezervtik jáne (nemese) kepildik berý qorlarynyń aktıvterin ınvestısııalaý múmkindigin, tártibin jáne sharttaryn qamtıdy.
17. Jeke aktıvter, onyń ishinde rezervtik qor esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrý boıynsha qyzmetti uıymdastyrýǵa qoıylatyn talaptar ortalyq kontragenttiń fýnksııalaryn júzege asyratyn tulǵalardyń qyzmetin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasynda aıqyndalady.
18. Kepildik berý qoryna jarnanyń mólsherin ortalyq kontragent klırıngke eki qatysýshynyń klırıngke jiberilgen mindettemelerin kórsetilgen mindetemelerdiń eń kóp kólemimen oryndamaǵan jaǵdaıda, kepildik berý qorynyń mólsherin ortalyq kontragenttiń áleýetti zııandary mólsherinen tómen emes deńgeıde ustaý turý qajettiligin eskere otyryp aıqyndaıdy. Áleýetti zııandardyń mólsheri toqsan toǵyz paıyz senimdilik deńgeıine sáıkes keletin olardyń týyndaý múmkindigine jol berile otyryp aıqyndalady.
Ortalyq kontragent kepildik berý qoryn quraıtyn aqshany ózimen úlestes emes Qazaqstan Respýblıkasynyń ekinshi deńgeıdegi bankterindegi salymdarǵa ornalastyrady.
Ortalyq kontragent qatysýshylardyń pozısııalaryn aǵymdaǵy naryqtyq quny boıynsha baǵalaıdy jáne aǵymdaǵy táýekelderdiń jınaqtalýyn shekteý úshin keminde kúnine bir ret qosymsha kepildik berý depozıtterin (varıasııalyq marjany) alady.
19. Ishki aýdıtti jáne ishki baqylaýdy júzege asyrý rásimderi:
1) ishki aýdıt qyzmetiniń quramyn, onyń fýnksııalaryn, mindetteri men ókilettikterin;
2) ishki aýdıtti jáne ishki baqylaýdy júzege asyratyn qyzmetkerlerge qoıylatyn talaptardy;
3) ishki aýdıt pen ishki baqylaýdyń mánin jáne obektisin;
4) ishki aýdıt qyzmetiniń tekserý júrgizý aýqymyn jáne jıiligin;
5) ishki aýdıtti júrgizý kezinde táýekelderdi basqarý júıesiniń tıimdiligin baǵalaý júıesin mindetti túrde paıdalanýdy;
6) ishki aýdıtti júrgizý josparyn jasaýǵa qoıylatyn talaptardy;
7) ishki aýdıt qyzmetiniń ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesine tekserý nátıjeleri týraly esepterdi usyný merzimderin jáne nysanyn aıqyndaıdy.
20. Ortalyq kontragenttiń qyzmetin júzege asyrý barysynda onyń organdarymen jáne (nemese) bólimsheleri arasynda týyndaıtyn ortalyq kontragenttegi oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý rásimine:
1) tómendegilerdi qamtamasyz etýge baǵyttalǵan ortalyq kontragent organdarynyń sheshim qabyldaý rásimderi:
ortalyq kontragent organdarynyń músheleri qabyldaıtyn sheshimderdiń táýelsizdigin;
ortalyq kontragent organdary músheleriniń qabyldanatyn sheshimderge múddeli bolmaýyn;
ortalyq kontragent organdary músheleriniń jáne qyzmetkerleriniń ortalyq kontragent organdarynyń otyrystaryn júrgizý barysynda alynǵan aqparatty tulǵalardyń kópshilik toby arasynda osy aqparatty resmı jarııalaǵanǵa deıin, ony óziniń jeke maqsatynda ne úshinshi tulǵalardyń múddesinde paıdalanýyn shekteý;
2) ortalyq kontragent organdarynyń otyrystaryn júrgizý qorytyndylary boıynsha hattamalardy mindetti jasaý men saqtaý boıynsha talaptar;
3) ortalyq kontragenttiń bólimsheleri arasynda, ortalyq kontragenttiń organdary men bólimsheleri arasynda, ortalyq kontragenttiń bólimsheleri arasynda oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn sıpattaý;
4) oryn alǵan múddeler qaqtyǵysyn retteý maqsatynda ortalyq kontragenttiń júrgizetin is-sharalary, sondaı-aq áleýetti múddeler qaqtyǵysyn retteýge baǵyttalǵan aldyn alý sharalary kiredi.
21. Insaıderlik aqparatty jáne baǵaly qaǵazdar naryǵynda kommersııalyq qupııany quraıtyn aqparatty ortalyq kontragenttiń basshylary men ózge qyzmetkerleriniń paıdalanýyn boldyrmaýdy kózdeıtin rásimder:
1) ınsaıderlik jáne ózge konfıdensıaldyq aqparatty óziniń múddesi nemese úshinshi tulǵalardyń múddesi úshin paıdalalana otyryp mámileler jasasýdy boldyrmaýǵa;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, ınsaıderlik nemese oǵan negizdelgen aqparatty úshinshi tulǵalarǵa berýdi jáne tulǵalardyń kópshilik toby arasynda ony taratýdy boldyrmaýǵa;
3) ortalyq kontragent qyzmetkerleriniń ınsaıderlik jáne ózge konfıdensıaldyq aqparatqa negizdelgen qarjy quraldarymen jasalǵan mámileler týraly usynymdardy úshinshi tulǵalar berý múmkindigin shekteýge;
4) Baǵaly qaǵazdar týraly zańnyń 56-1-babynda kózdelgen ortalyq kontragenttiń ınsaıderlik aqparatyna ıelik etýge jáne ony paıdalanýǵa baqylaý boıynsha sharalarǵa baǵyttalǵan.
22. Saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamanyń talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna sáıkes bolý mánine saýda-sattyqqa qatysýshylardyń monıtorıngi jáne baqylaý tártibi men talaptary mynalardy qamtıdy:
1) saýda-sattyqqa qatysýshylardyń esepteriniń jáne olardyń qarjylyq jaı-kúıiniń monıtorıngine qajetti ózge de aqparattyń tizbesi;
2) osy tarmaqtyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen esepterdi jáne ózge aqparatty usyný sharttary men merzimderi;
3) ortalyq kontragenttiń osy tarmaqtyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen esepterdi jáne ózge aqparatty qaraý tártibi men merzimderi;
4) saýda-sattyqqa qatysýshylardyń qarjylyq jaı-kúıin baǵalaý ádistemesi;
5) ortalyq kontragenttiń basshy qyzmetkerleri men bólimsheleri saýda-sattyqqa qatysýshylardyń qarjylyq jaı-kúıi týraly jıyntyq esepterdi jasaý jáne usyný tártibi men merzimderi;
6) saýda-sattyqqa qatysýshylardyń qarjylyq jaı-kúıine belgilengen talaptarǵa sáıkes kelmeıtin saýda-sattyqqa qatysýshyǵa qatysty sharalardy qabyldaý tártibi men talaptary;
7) saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamanyń talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna sáıkes bolý mánine saýda-sattyqqa qatysýshylar monıtorınginiń jyldyq jospary;
8) saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamanyń talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna sáıkes bolý mánine saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa tekserý júrgizý tártibi men talaptary;
9) saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamanyń talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna saýda-sattyqqa qatysýshylardyń sáıkestigin baǵalaý ádistemesi;
10) saýda-sattyqqa qatysýshylardy tekserý nátıjelerin resimdeý jáne osy aqparatty ortalyq kontragenttiń basshy qyzmetkeri men bólimshelerine usyný tártibi men merzimderi;
11) saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamanyń talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna sáıkes kelmeıtin saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa qatysty sharalardy qoldaný tártibi men talaptary.
23. Saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptar:
1) qarjylyq jaǵdaıyna;
2) táýekelderdi basqarýdyń jáne ishki baqylaýdyń tıisti júıeleriniń bolýyna;
3) qor bırjasynyń saýda-sattyq júıesinde jasalatyn mámileler boıynsha mindettemelerdi qamtamasyz etý, onyń ishinde osyndaı mámileler boıynsha qajetti qamtamasyz etýdi qalyptastyrý boıynsha sharalardy saqtaýyna talaptardy qamtıdy.
24. Ortalyq kontragenttiń aqparattyq saıasaty mynalardan turady, biraq mynalarmen shektelmeıdi:
1) ortalyq kontragenttiń aqparatty jarııalaý tártibi men talaptary;
2) ortalyq kontragenttiń bedeline yqpal etýi múmkin aqparatqa turaqty monıtorıng júrgizý boıynsha talaptar;
3) ortalyq kontragenttiń bedeline zııan keltirýi múmkin aqparat paıda bolǵan jáne taralǵan jaǵdaıda qajetti sharalardy ýaqytyly qabyldaý boıynsha talaptar.
25. Qaýipsizdik tehnıkasy boıynsha nusqaýlyq:
1) órt qaýipsizdigi boıynsha negizgi talaptardan;
2) tótenshe jaǵdaılar jáne (nemese) kútpegen jaǵdaılar oryn alǵan jaǵdaıda ortalyq kontragent qyzmetkerleriniń is-áreketteri sıpattalǵan tótenshe jaǵdaılar jáne (nemese) kútpegen jaǵdaılar týyndaǵan jaǵdaıdaǵy is-qımyldar josparynan;
3) ortalyq kontragent qyzmetkerleriniń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq keshenderdi jáne ózge jabdyqtardy paıdalaný tártibinen;
4) ortalyq kontragenttiń úı-jaılardy jabýdyń aldynda qaraýdyń júıeliliginen turady.
26. Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý júıelerin qurýdy jáne olardyń tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etý maqsatynda ortalyq kontragenttiń uıymdyq qurylymynda táýekelderdi basqarýdy júzege asyratyn jeke bólimshe qurylady.
27. Táýekelderdi basqarý bólimshesiniń basshysy men qyzmetkerleri joǵary bilimdi, kásibı quzyreti jáne táýekelderdi basqarý salasynda kem degende 3 (úsh) jyl jumys tájirıbesi bolady, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamalaryn biledi.
28. Ortalyq kontragenttiń uıymdyq qurylymy ózine negizgi fýnksııasy saýda-sattyqqa qatysýshylar retinde olardyń qyzmetiniń tártibin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnama talaptaryna jáne ortalyq kontragenttiń ishki qujattaryna sáıkestigi mánine saýda-sattyqqa qatysýshylardyń monıtorıngi jáne baqylaý bolyp tabylatyn bólimshesin engizedi.
29. Ortalyq kontragenttiń qyzmetin júzege asyrý barysynda onyń organdary jáne (nemese) bólimsheleri arasynda týyndaıtyn múddelerdiń oryn alǵan jáne áleýetti qaqtyǵysyn basqarý maqsatynda mynadaı sharalar qabyldanady:
1) múddeler qaqtyǵysy oryn alǵan nemese týyndaýy múmkin bólimshelerdiń ortalyq kontragenttiń túrli basshy qyzmetkerlerine eseptiligin qamtamasyz etedi;
2) oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn eskere otyryp, ortalyq kontragenttiń bólimsheleri men organdary arasynda aqparat almasý tártibi ázirlenedi jáne engiziledi;
3) ishki aýdıt qyzmeti ortalyq kontragenttiń bólimsheleri jáne qyzmetkerleriniń qyzmetin oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý boıynsha qabyldanǵan rásimderge sáıkestigine tekserýdi únemi júzege asyrady.
30. Ortalyq kontragent óz qyzmetinde táýekelderdiń mynadaı túrlerine monıtorıngti júzege asyrady:
1) kredıttik táýekel;
2) ótimdilikti joǵaltý táýekeli;
3) baǵa táýekeli;
4) valıýtalyq táýekel;
5) paıyzdyq táýekel;
6) operasııalyq táýekel;
7) bedel táýekeli;
8) quqyqtyq táýekel;
9) ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasatyna sáıkes ózge táýekelder.
31. Táýekelderdi basqarýdy júzege asyratyn bólimshe ortalyq kontragenttiń saýda-sattyqqa qatysýshylardyń monıtorıngin jáne baqylaýdy júzege asyratyn bólimshesimen jáne quqyqtyq qamtamasyz etý bólimshesimen (zań bólimshesi) birlese otyryp ortalyq kontragenttiń Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasynyń talaptaryn buzýy, onyń ishinde ortalyq kontragenttiń ishki qujattarynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerine sáıkes kelmeýi, ortalyq kontragenttiń qyzmeti praktıkasynyń onyń ishki qujattaryna sáıkes kelmeýi saldarynan týyndaıtyn quqyqtyq táýekelderdi retteýdi mynalar arqyly:
1) ortalyq kontragent qyzmetiniń Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasyna, ortalyq kontragenttiń ishki qaǵıdalaryna jáne rásimderine sáıkes kelýin baqylaýdy júzege asyrý;
2) ortalyq kontragent qyzmetiniń Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasymen, ortalyq kontragenttiń ishki qujattarymen belgilengen talaptarǵa sáıkestigine baqylaýdy júzege asyrý;
3) ortalyq kontragenttiń qyzmetin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasymen ortalyq kontragent qyzmetkerlerin turaqty negizde tanystyryp otyrý;
4) ortalyq kontragenttiń Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar rynogy týraly zańnamasymen belgilengen talaptaryn, onyń ózgerýine baılanysty oryndamaý táýekelderine baǵalaý júrgizý arqyly qamtamasyz etedi.
32. Táýekelder monıtorıngin júrgizý, baqylaý men basqarýdyń maqsaty:
1) táýekelder men qaýip-qaterlerdi ýaqytyly aıqyndaý;
2) táýekelder kórsetkishiniń eń joǵary ruqsat etilgen mánderin baǵalaýdyń sapasyn arttyrý;
3) táýekelderdi basqarýdyń balama tetikterin damytý;
4) táýekelderdi barynsha azaıtý jáne basqarý boıynsha ýaqytyly sharalar qabyldaýdy qamtamasyz etý;
5) táýekelderdi basqarý jónindegi bólimsheni qosa alǵanda, ortalyq kontragenttiń jeke bólimshelerin táýekelderge monıtorıng júrgizý jáne baǵalaý prosesine tartý.
33. Táýekelderdi aıqyndaý rásimi táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshemen birlese otyryp júrgizgen bólimshe qyzmetine baılanysty ortalyq kontragenttiń ár bólimshesi júzege asyratyn muqııat sholý jáne monıtorıng júrgizýge negizdeledi.
34. Aıqyndalǵan táýekelder mynadaı sıpattamalar boıynsha taldanady:
1) táýekelderdiń oryn alý jıiligi;
2) táýekelderdiń yqpal etý kólemi.
35. Taldaýdyń nátıjeleri negizinde ruqsat etilgen túrde belgilengen táýekelderdiń mánine qaraı, táýekelder qabyldanatyn jáne qabyldanbaıtyn bop saralanady.
36. Táýekelderdi baǵalaý jáne baqylaýdyń nátıjeleri táýekel kórsetkishiniń jalpy (ıntegraldy máni), sol sııaqty ortalyq kontragent qyzmetiniń ár jeke túri úshin sandyq mánin aıqyndaý úshin paıdalanylady.
37. Táýekelder kórsetkishiniń sandyq máni táýekelder kórsetkishiniń eń joǵary ruqsat etilgen mánin, táýekelderdiń belgilengen ruqsat etilgen kórsetkishterine sáıkestigin, sondaı-aq belgilengen ruqsat etilgen kórsetkishterge sáıkes kelmeıtin táýekelderdi azaıtý jáne basqarý úshin tıisti sheshimderi qabyldaý qajettigin baǵalaýǵa múmkindik beredi.
38. Ortalyq kontragent qyzmetiniń árbir jeke túrine tán táýekelder kórsetkishiniń sandyq mánin qyzmettiń osy túrin júzege asyratyn ortalyq kontragenttiń bólimshesi táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshemen birlese otyryp esepteıdi.
39. Klırıng uıymynyń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesi qor bırjasynyń saýda júıesinde qarjy quraldarymen mámileler jasaýdyń qorytyndylary boıynsha klırıng prosesiniń buzylýyn týǵyzǵan tehnıkalyq irkilister jáne ózge jaǵdaılar týraly dırektorlar keńesi men basqarmaǵa osyndaı tehnıkalyq irkilister jáne ózge jaǵdaılar týyndaǵan kúni habarlaıdy.
40. Ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesi prosestiń buzylýyn týǵyzǵan tehnıkalyq irkilister jáne ózge jaǵdaılar týraly aqparatty olar oryn alǵan kúnnen keıingi kún ishinde ýákiletti organǵa berýdi qamtamasyz etedi.
41. Ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesi týyndaǵan táýekelder jaǵdaıy jáne táýekelderdiń týyndaýy nátıjesinde shekken zııannyń mólsheri týraly dırektorlar keńesi men basqarmaǵa toqsan saıyn esep jasaıdy, sondaı-aq táýekelderdiń ózi, sol sııaqty olar týǵyzǵan saldarlardy azaıtý boıynsha is-sharalar jospary usynylady.
42. Ortalyq kontragenttiń basqarmasy ortalyq kontragenttiń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesiniń táýekelder kórsetkishiniń sandyq mánin baǵalaý jónindegi qorytyndy negizinde ortalyq kontragenttiń dırektorlar keńesi bekitetin táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen mánderin aıqyndaıdy.
43. Jańa táýekelder týyndaǵan jaǵdaıda jáne (nemese) táýekel kórsetkishteriniń mánderi táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen mánderimen sáıkes kelmegen jaǵdaıda táýekeldi jáne (nemese) osy sáıkessizdikti anyqtaǵan ortalyq kontragenttiń bólimshesi dırektorlar keńesin jáne basqarmany habardar etedi.
44. Táýekelderdi baǵalaý nátıjeleriniń negizinde olardy barynsha azaıtýǵa baǵyttalǵan yqtımal sharalar aıqyndalady.
45. Táýekelderdi barynsha azaıtý táýekelderdiń máni táýekelder kórsetkishteriniń jol beriletin shekti mánine jýyq bolǵanda ne shekten asyp ketken jaǵdaılarda qajetti bolyp tabylady. Táýekelderdi barynsha azaıtý myna sharalardyń bireýin nemese birnesheýin qabyldaý arqyly júzege asyrylady:
1) ortalyq kontragenttiń qyzmeti barysynda onyń organdary qabyldaıtyn barlyq sheshimderge tán táýekelder týyndaǵan jaǵdaıda zalaldy anyqtaý jáne barynsha azaıtý boıynsha rásimderdi jetildirý;
2) táýekelderdi basqarý salasynda ortalyq kontragent qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý;
3) ishki aýdıt qyzmetiniń ortalyq kontragent júıesiniń jumy